{"id":1406,"date":"2025-02-02T13:43:44","date_gmt":"2025-02-02T13:43:44","guid":{"rendered":"https:\/\/endustri40.bktechin.com\/2025\/02\/02\/everest-dagindaki-saglik-arastirma-merkezi\/"},"modified":"2025-02-02T13:43:44","modified_gmt":"2025-02-02T13:43:44","slug":"everest-dagindaki-saglik-arastirma-merkezi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/endustri40.com\/en\/everest-dagindaki-saglik-arastirma-merkezi\/","title":{"rendered":"Everest Da\u011f\u0131\u2019ndaki Sa\u011fl\u0131k Ara\u015ft\u0131rma Merkezi"},"content":{"rendered":"

<\/span>5300 Metre Rak\u0131mda Yap\u0131lan Ara\u015ft\u0131rma<\/strong><\/span><\/span><\/h2>\n

2013’ün yaz\u0131nda bir \u0130ngiliz-Amerikan ara\u015ft\u0131rma ekibi deniz seviyesinden 5300 metre yüksekteki Everest’in güneyindeki kamp alan\u0131na çad\u0131r kurdular. \u0130nsano\u011flunun bu da\u011fa ilk ç\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan 60 y\u0131l sonra oksijen yetersizli\u011finin (hypoxia<\/strong> diye de bilinir) insan\u0131<\/strong><\/a> nas\u0131l etkiledi\u011fini daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde ö\u011frenmek amac\u0131yla buraya yerle\u015ftiler. Burada edinilen bilgi birikimi ile yo\u011fun bak\u0131mdaki hastalar\u0131n<\/strong><\/a> hayatta kalma oran\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 hedeflenmektedir.
\n 
\nAd\u0131, Xtreme Everest 2 olan bu proje kapsam\u0131nda University College London, Southampton Üniversitesive Duke Üniversitesi (Kuzey Carolina)’nden 11 doktor ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131, 49’u kampta olmak üzere bu elveri\u015fsiz yerde 83 gün geçirdiler. Denek olmak amac\u0131yla zorlu bir t\u0131rman\u0131\u015f yapmaya istekli 200 gönüllü de bilim adamlar\u0131na e\u015flik etti. Doktorlar<\/strong><\/a> kendileri ve di\u011fer kat\u0131l\u0131mc\u0131lar üzerinde çe\u015fitli testler yapt\u0131lar ve bu süreçte 4000’den fazla kan örne\u011fi ald\u0131lar.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/h2>\n

<\/span>\nHypoxia’n\u0131n Ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131<\/strong><\/span><\/span><\/h2>\n

\nBilim adamlar\u0131n\u0131n buradaki bulu\u015flar\u0131 birçok kalp ve akci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131na çözüm<\/strong> olma potansiyeline sahiptir. 2011 y\u0131l\u0131nda Almanya’da yo\u011fun bak\u0131m gerektiren 2 milyondan fazla vaka meydana gelmi\u015ftir. Britanya’da ise nüfusun be\u015fte birinin hayatlar\u0131 boyunca belli periyotlarda yo\u011fun bak\u0131mda olacaklar\u0131 öngörülmektedir. Bu hastalar\u0131n be\u015fte ikisinin de hypoxia yani oksijen yetersizli\u011finin bir sonucu olarak ölecekleri tahmin edilmektedir.<\/p>\n

\nUniversity College London’da anestezi ve yo\u011fun bak\u0131mda uzman Dr. Danel Martin: “\u0130nsano\u011flu oksijen miktar\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131na adapte olabilir ancak bu adaptasyonun kalitesi ki\u015fiden ki\u015fiye göre de\u011fi\u015fmektedir. Örne\u011fin zatürre görülen 100 ki\u015fiden 25’inin hastal\u0131\u011f\u0131 1 hafta içinde atlatmas\u0131 beklenir. Geriye kalan 75 ki\u015fiden 50’si hastanede tedavi görmek zorunda kal\u0131r ve 4 ile 6 hafta sonra iyile\u015fir. Kalan 25 ki\u015fi ise yo\u011fun bak\u0131m ve oksijen uygulanmas\u0131na ra\u011fmen bir hafta içinde ölür.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/span>\nK\u0131rm\u0131z\u0131 Kan Hücreleri<\/strong><\/span><\/span><\/h2>\n

\nEverest Da\u011f\u0131ndaki kampta atmosferik bas\u0131nç deniz seviyesindekinin yar\u0131s\u0131d\u0131r. Yani bir nefes al\u0131\u015fta akci\u011ferlere normalin yar\u0131s\u0131 kadar oksijen gitmektedir. Deniz seviyesinde oksijen doygunlu\u011fu (oksijen ta\u015f\u0131yan k\u0131rm\u0131z\u0131 kan hücrelerinin oran\u0131) %100’dür ancak bu oran kampta yüzde 70’e dü\u015fmektedir. Bu oran hypoxiaya neden olur<\/strong>. \u0130nsan vücudu azalan atmosferik bas\u0131nca kar\u015f\u0131l\u0131k daha fazla k\u0131rm\u0131z\u0131 kan hücresi üretir böylece kanda daha fazla oksijen ta\u015f\u0131nabilmektedir. Dr. Martin’in zatürre hastalar\u0131nda oldu\u011fu gibi bu yüksekli\u011fe ç\u0131kan insanlar\u0131n % 25’inde dü\u015fük atmosferik bas\u0131nca ba\u011fl\u0131 bir sorun ortaya ç\u0131kmaz. Yakla\u015f\u0131k %50’si yüksekli\u011fe ba\u011fl\u0131 rahats\u0131zl\u0131klar ya\u015far ve fazladan oksijene ihtiyaç duyarlar. Kalan %25’inde ise \u015fiddetli ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131, ba\u015f dönmesi, bulant\u0131lar meydana gelir. 
\n 
\nYükseltisi fazla olan yerlere baz\u0131 insanlar\u0131n di\u011ferlerinden nas\u0131l daha iyi bir \u015fekilde uyum sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bilinmemektedir. Ancak bu bilgi yo\u011fun bak\u0131mdaki hastalara uygulanan tedavinin geli\u015ftirilmesinde önemli bir rol oynamaktad\u0131r. Hypoxia’dan zarar gören yo\u011fun bak\u0131mdaki hastalara her zaman yapay solunum olarak fazladan oksijen verilmektedir. Ancak verilen bu fazla oksijenin solunmas\u0131n\u0131n risksiz oldu\u011fu söylenemez. Tedaviden kaynaklanan yüksek solunum bas\u0131nc\u0131 retinadaki kan damarlar\u0131na zarar verebilir. Ayr\u0131ca çok fazla oksijen e\u011fer uzun bir süre içinde solunursa akci\u011ferler zarar görebilir. Dr. Martin ise konu hakk\u0131nda \u015föyle bir öneri sunmaktad\u0131r: “Kalp at\u0131\u015f\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmak için hastalara oksijen, kan veya ilaç vermek yerine, vücudun kendi kendisini iyile\u015ftirebilmesi için fizyolojik süreci yava\u015flatman\u0131n bir yolunu bulabiliriz<\/strong>”.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\nMevcut sorulara yeni cevaplar bulma aray\u0131\u015f\u0131ndaki bilim adamlar\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131 ciddi seviyelere ula\u015fm\u0131\u015f hastalarda geni\u015f çapl\u0131 testler yapman\u0131n imkans\u0131z oldu\u011fu ikilemiyle kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Yükselti odalar\u0131ndaki (özel amaçlar için oksijeni ve bas\u0131nc\u0131 dü\u015fürülmü\u015f odalar) çal\u0131\u015fmalar da bu kadar büyük çapl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma için yetersizdir. Bu yüzden bilim adamlar\u0131 Xtreme Everest Projesi<\/strong>’nde yapmak istedikleri testleri 200 adet sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve oksijen yetersizli\u011fine maruz kalan insan üzerinde "durumu yo\u011fun bak\u0131mdaki hastalardaki hypoxiaya benzeterek" yapmaktad\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\nProje ekibi Everest’e 2007’de gitmi\u015fti. Dr. Martin 8488 metre yükseltiye yani oksijen miktar\u0131 deniz seviyesindekinin üçte biri kadar olan bu noktaya di\u011fer kat\u0131l\u0131mc\u0131larla birlikte t\u0131rmand\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar zirveden sadece birkaç yüz metre uzakl\u0131kta gönüllülerden kan örnekleri ald\u0131. Ayr\u0131ca Dr. Martin’in kan\u0131ndaki oksijen seviyesi sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir insanda ölçülen en dü\u015fük de\u011fer ç\u0131kt\u0131.
\n 
\n2007’deki macerada da bilim adamlar\u0131na 200 gönüllü e\u015flik etmi\u015fti. Ana kampta ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar örnekleri incelemek için Siemens<\/strong><\/a>’in kanda gaz analizi yapan cihazlar\u0131n\u0131 kulland\u0131lar. \u0130lk bulgulardan biri; havadaki oksijen azald\u0131\u011f\u0131nda nefes verilirken daha fazla nitrik oksit aç\u0131\u011fa ç\u0131kmas\u0131d\u0131r. Nitrik oksit gaz\u0131 kan damarlar\u0131n\u0131 geni\u015fletir böylece kan daha güçlü akar ve vücuda daha fazla oksijen deste\u011fi sa\u011flan\u0131r. Ancak bu ilk gezi birçok soruyu (Xtreme Everest 2’nin çözmek için yola koyuldu\u011fu) cevaps\u0131z b\u0131rakt\u0131. Bunun sonucunda 2013 y\u0131l\u0131nda 200 kat\u0131l\u0131mc\u0131 Everest Da\u011f\u0131’ndaki kampa do\u011fru bir kez daha yol ald\u0131 ve çe\u015fitli yüksekliklerde kurulmu\u015f geçici laboratuarlarda bilim adamlar\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu. Kat\u0131lanlar aras\u0131nda 3500 metre yüksekli\u011fe ç\u0131kan 18 ya\u015f\u0131ndan küçük çocuklar da yer ald\u0131. <\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/span>\n\u015eerpalar\u0131n Gizli Silah\u0131: Nitrik Oksit<\/strong><\/span><\/span><\/h2>\n

\nYerli \u015eerpalardan ( Himalayalar’da ya\u015fayan da\u011fc\u0131l\u0131k konusunda tecrübeli ve bu da\u011flara gelen ziyaretlere yard\u0131m eden insan toplulu\u011fu) olu\u015fan bir grup da yürüyü\u015fe kat\u0131ld\u0131. \u015eerpalar\u0131n da\u011fdaki zorlu çal\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na toleranslar\u0131 ve yüksek rak\u0131mlarda a\u011f\u0131r yük ta\u015f\u0131yabilmeleri onlar\u0131 ara\u015ft\u0131rman\u0131n önemli bir parças\u0131 haline getirdi. Dr. Martin<\/strong>: “Bilim adalar\u0131 \u015eerpalar\u0131n deniz seviyesinde ya\u015fayan insanlara göre kanlar\u0131nda daha fazla oksijen ak\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayabildikleri dü\u015fünürlerdi. Ancak bunun do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 ve \u015eerpalar\u0131n kalp hareketleri ve ald\u0131klar\u0131 oksijenin di\u011fer insanlarla ayn\u0131 oldu\u011fu görüldü. Havadaki oksijen miktar\u0131 azald\u0131\u011f\u0131nda \u015eerpalar buna kar\u015f\u0131l\u0131k çok daha fazla nitrik oksit üretmektedirler. 3500 metrede al\u0131nan örneklerde \u015eerpalar\u0131n di\u011fer insanlardan 61.4 ppb daha fazla nitrik oksit üretti\u011fi saptand\u0131.” Nitrik oksit kan ak\u0131\u015f h\u0131z\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131p hücre seviyesinde mitokondrinin oksijeni i\u015fleme \u015feklini de\u011fi\u015ftirmektedir, yani vücuda al\u0131nan az miktardaki oksijen daha iyi kullan\u0131l\u0131r. Bu bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yo\u011fun bak\u0131mdaki hastalar\u0131n kan\u0131ndaki nitrik oksit seviyesini de\u011fi\u015ftiren ilaçlar üretilebilir.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\nDevam eden ara\u015ft\u0131rma projeleri çe\u015fitli ba\u011f\u0131\u015flarla desteklendi. Verilerin tamamen analiz edilebilmesi ve tüm bilgi ve bulgular\u0131n geni\u015f bir veritaban\u0131nda derlenmesi için önceden toplan\u0131lan \u20a4850,000 a ek olarak \u20a4250, 000’lik bir bütçeye ihtiyaç oldu. Bu yüzden sonuç hakk\u0131nda bir \u015feyler söylemek için henüz erken. Ancak bilim adamlar\u0131 yüksek rak\u0131mlara kad\u0131nlar\u0131n erkeklerden ve ya\u015fl\u0131 erkeklerin genç erkeklerden daha kolay uyum sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 gibi bulgular elde etti.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kaynak:<\/span><\/strong><\/p>\n

\u25baSiemens<\/span><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda Everest Da\u011f\u0131\u2019ndaki da\u011fc\u0131l\u0131k kamp\u0131 ara\u015ft\u0131rma laboratuvar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. 200 g\u00f6n\u00fcll\u00fcyle birlikte bir grup bilim adam\u0131 oksijen yetersizli\u011finden kaynaklanan rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n etkilerini incelemek i\u00e7in bu kamptan faydaland\u0131. Elde edilecek sonu\u00e7lar\u0131n k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde yo\u011fun bak\u0131mdaki hastalar i\u00e7in yeni tedavilerin geli\u015ftirilmesinde kullan\u0131lmas\u0131 planlanmaktayd\u0131. Ayr\u0131nt\u0131lar yaz\u0131m\u0131zda.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"pmpro_default_level":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"coauthors":[],"class_list":["post-1406","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","pmpro-has-access"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1406","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1406"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1406\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1406"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1406"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1406"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=1406"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}