{"id":1385,"date":"2025-02-02T13:43:43","date_gmt":"2025-02-02T13:43:43","guid":{"rendered":"https:\/\/endustri40.bktechin.com\/2025\/02\/02\/endustrinin-gelisimine-bakis\/"},"modified":"2025-02-02T13:43:43","modified_gmt":"2025-02-02T13:43:43","slug":"endustrinin-gelisimine-bakis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/endustri40.com\/en\/endustrinin-gelisimine-bakis\/","title":{"rendered":"End\u00fcstrinin Geli\u015fimine Bak\u0131\u015f"},"content":{"rendered":"

<\/span>Endüstrinin Geli\u015fimine Bak\u0131\u015f <\/strong><\/span><\/span><\/h2>\n

 <\/p>\n

Farkl\u0131 evrelerde süregelen Endüstri Devrimi<\/strong><\/a> dünyada birçok yenilik hareketinin, modernli\u011fin ve dönü\u015fümün temeli olarak görülüyor. \u0130lk olarak 1760’l\u0131 y\u0131llarda \u0130ngiltere’de ya\u015fanmaya ba\u015flayan bu ekonomik dönü\u015füm \u0130ngiltere’nin ard\u0131ndan di\u011fer Avrupa ülkelerine de yay\u0131ld\u0131. 16. ve 17. yüzy\u0131lda kimya, astronomi gibi bilimlerin geli\u015fmesinin, yeni deniz yollar\u0131n\u0131n aç\u0131lmas\u0131n\u0131n ve teknolojik geli\u015fmelerin tetikledi\u011fi Endüstri Devrimi ile ba\u015flayan dönemde sosyoekonomik ve kültürel alanlarda da önemli de\u011fi\u015fimler ya\u015fand\u0131. Endüstri Devrimi süreci ba\u015flamadan önce ekonomik yap\u0131 büyük oranda tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131yd\u0131 ve dokumac\u0131l\u0131k, marangozluk, demircilik gibi tar\u0131m d\u0131\u015f\u0131 üretim de esnaf ve zanaatkârlar taraf\u0131ndan, elle çal\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan tezgâhlarda gerçekle\u015fiyordu. Buhar makinesinin<\/strong><\/a> icad\u0131 ile tetiklenen Endüstri Devrimi, topra\u011fa, tar\u0131ma ve insan gücüne dayal\u0131 ekonomiden, makinele\u015fme ve seri üretimle \u015fekillenen yeni ve farkl\u0131 bir ekonomik yap\u0131ya geçi\u015fi sa\u011flad\u0131. Makineye dayal\u0131 üretimle birlikte üretimin \u015fekli ve miktar\u0131 artt\u0131. Zanaatkârlar\u0131n basit imalat biçimlerinin yerini, fabrika üretimi ald\u0131. \u0130nsan gücünü kat kat a\u015fan makinelerin gücü büyük miktarda ham madde üretimine, büyük miktarda ve çe\u015fitlilikte mallar\u0131n sunulmas\u0131na olanak tan\u0131rken, bu mallar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131na odakl\u0131 ticaretin geli\u015fmesini, tüketici ve sat\u0131c\u0131lar\u0131n da ço\u011falmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Endüstri Devrimi sonras\u0131nda, elinde sermayesi olan, bu nedenle daha çok makine al\u0131p daha çok insan çal\u0131\u015ft\u0131rarak üretim yapabilen büyük \u015firketler do\u011fdu. Endüstri Devrimi, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131\u011fa dayal\u0131 da\u011f\u0131n\u0131k yerle\u015fim yap\u0131s\u0131n\u0131n da de\u011fi\u015fmesine, nüfusun kentlerde toplanmas\u0131na ve daha h\u0131zl\u0131 bir nüfus art\u0131\u015f\u0131na yol açt\u0131. Kentlerdeki nüfus art\u0131\u015f\u0131 hem çal\u0131\u015fan, hem tüketen insan\u0131n ço\u011falmas\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fi için ekonomik büyüme h\u0131zland\u0131, hayat standartlar\u0131 iyile\u015fmeye ba\u015flad\u0131, hayat tarzlar\u0131 de\u011fi\u015fti. Dünyadaki sosyoekonomik ve kültürel de\u011fi\u015fimlere yol açan Endüstri Devrimi, belli a\u015famalarla, uzun sürelerde gerçekle\u015fti. Bu aç\u0131dan günümüze kadar olan dönemde, birbirinden oldukça farkl\u0131 yap\u0131lara ve etkilere sahip 3 farkl\u0131 Endüstri Devrimi’nden söz etmek mümkün.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>2.1. Birinci Endüstri Devrimi<\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

 <\/p>\n

1760-1830 aras\u0131ndaki dönemi etkileyen Birinci Endüstri Devrimi (Sanayi Devrimi), \u0130ngiltere’deki dokuma tezgâhlar\u0131n\u0131n mekanikle\u015fmesiyle etkisini göstermeye ba\u015flad\u0131. Bu kapsamda odunun yerine maden kömürünün ve buhar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 sonucunda hareket gücünün art\u0131r\u0131lmas\u0131, makinele\u015fmeyi ve üretimin fabrikalara ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 do\u011furdu. Eski model aile \u015firketleri ve küçük imalathaneler, yerini büyük fabrikalara b\u0131rakt\u0131. Temelde \u0130ngiltere ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalan Birinci Endüstri Devrimi, çok sermaye gerektirmeyen tekstil gibi hafif sanayiden sonra, teknolojik geli\u015fmelerin pe\u015f pe\u015fe ya\u015fanmas\u0131 ve üretim konusundaki bilgi birikiminin artmas\u0131yla birlikte a\u011f\u0131r sanayiyi de etkiledi. Makinele\u015fme Ça\u011f\u0131 olarak an\u0131lan 18. ve 19. yüzy\u0131l aras\u0131ndaki bu dönemde, yeni icatlar sayesinde kömürün yan\u0131 s\u0131ra buhar\u0131n da enerji kayna\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131 makinelerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131nda önemli rol oynad\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde buhar, kömür ve demirin enerji kayna\u011f\u0131 ve ham madde olarak birlikte kullan\u0131lmalar\u0131 demiryolu geli\u015fimine de h\u0131z kazand\u0131rd\u0131. Bu sayede makinelerle hem ham maddelerin hem de daha çe\u015fitli, h\u0131zl\u0131 ve çok miktarda üretilen ürünlerin daha uzak yerlere ta\u015f\u0131nmas\u0131 ve Endüstri Devrimi’nin Avrupa’da yay\u0131lmas\u0131 mümkün oldu. Birinci Endüstri Devrimi’yle birlikte \u0130ngiltere’deki tezgâh i\u015fçili\u011finin makinele\u015fmesi, üretim biçiminin ve buna ba\u011fl\u0131 olarak sosyoekonomik yap\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesini sa\u011flarken, buhar gücü teknolojisinin bas\u0131m i\u015flerinde kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131 da kültür ve ileti\u015fim alan\u0131nda farkl\u0131 geli\u015fmelere yol açt\u0131. Birinci Endüstri Devrimi, dünyan\u0131n “daha küçük ve birbirine daha entegre” bir yer haline gelmesinin önemli ad\u0131mlar\u0131ndan biri oldu.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>2.2. \u0130kinci Endüstri Devrimi <\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

 <\/p>\n

Endüstrile\u015fmenin ikinci a\u015famas\u0131 temel ham madde ve enerji kaynaklar\u0131ndaki de\u011fi\u015fikliklerle ortaya ç\u0131kt\u0131. Buhar, kömür ve demirin yan\u0131 s\u0131ra çelik, elektrik, petrol ve kimyasal maddelerde üretim sürecinde kullan\u0131lmaya ba\u015flad\u0131, bu \u015fekilde endüstri daha da geli\u015fti. 20. yüzy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na denk gelen \u0130kinci Endüstri Devrimi’ni, petrol tabanl\u0131 içten yanmal\u0131 motorlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 tetikledi. Ayn\u0131 dönemlerde Henry Ford’un otomotivde seri üretim band\u0131 sistemi ve fabrikalar\u0131n elektrikle çal\u0131\u015f\u0131r hale gelmesi de endüstrile\u015fmeyi h\u0131zla geli\u015ftirdi. Birinci Endüstri Devrimi’nde hakim olan demirin yerine çelik üretiminin geli\u015fmesi, demir yolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ticareti h\u0131zland\u0131r\u0131rken, telefon, radyo, daktilo, ucuz gazete ka\u011f\u0131d\u0131 gibi di\u011fer yeni geli\u015fmeler de haberle\u015fme ve ileti\u015fimi \u015fekillendirdi. Kentler h\u0131zla büyümeye ba\u015flad\u0131; geli\u015fmi\u015f ülkelerde ailelerin i\u015f ve konaklama mekânlar\u0131 farkl\u0131la\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Ya\u015fam biçimleri önemli ölçüde de\u011fi\u015fti. Siyasal ve ekonomik bak\u0131mdan güçlü merkezi devletler kuruldu. Birinci EndüstriDevrimi’nde \u0130ngiltere ve Avrupa’da etkisini gösteren endüstrile\u015fme, \u0130kinci Endüstri Devrimi ile ABD, Japonya gibi ülkelerde de h\u0131zla yayg\u0131nla\u015farak dünyan\u0131n birçok bölgesini etkiledi.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>2.3. Üçüncü Endüstri Devrimi <\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

 <\/p>\n

1970’lerden bugüne kadar süren döneme Üçüncü Endüstri Devrimi hâkim oldu. \u0130kinci Dünya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda, elektronik, bilgi ve ileti\u015fim teknolojilerinin geli\u015fimiyle birlikte üretimin otomasyonu sa\u011fland\u0131. Programlanabilir mant\u0131ksal denetleyici PLC’lerin geli\u015fmesi sonucunda üretimde otomasyon ileri a\u015famalara ta\u015f\u0131nmaya ba\u015flad\u0131. Birinci Endüstri Devrimi üretimin makinele\u015fmesi, \u0130kinci Endüstri Devrimi üretimin serile\u015fmesi olarak tan\u0131mlan\u0131rken, Üçüncü Endüstri Devrimi ise üretimin otomasyonu ve say\u0131salla\u015fmas\u0131 olarak tan\u0131mland\u0131. Bu dönemde bilgisayar, mikroelektronik, fiber optik, lazer gibi teknolojilerin, telekomünikasyon, nükleer, biyotar\u0131m ve biyogenetik gibi bilimlerin geli\u015fimi üretimin yönünü ve biçimini etkiledi. \u0130leti\u015fim ve ula\u015f\u0131mdaki geli\u015fmelerle, ticaret ve endüstri globalle\u015fti. Bu süreçte ya\u015fanan en önemli geli\u015fmelerden biri de dünya kaynaklar\u0131n\u0131n h\u0131zla tükenmesi ve sürdürülebilirlik kavram\u0131n\u0131n gündeme gelmesi oldu. Enerji kayna\u011f\u0131 olarak Birinci Endüstri Devrimi’nde kömür, su ve buhar gücü; \u0130kinci Endüstri Devrimi’nde ise petrol ve elektrik ön plandayd\u0131. Fakat Üçüncü Endüstri Devrimi’nde, yenilenemez kaynaklardaki s\u0131k\u0131nt\u0131lar ve çevresel kayg\u0131larla güne\u015f, rüzgar gibi yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 önemli hale geldi. Bütün bu geli\u015fmelerin, daha önce mümkün olmayan yeniliklere imkân tan\u0131mas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, siber-fiziksel sistemler, Nesnelerin ve Hizmetlerin \u0130nterneti gibi faktörlerin de etkisiyle, içinde bulundu\u011fumuz Dördüncü Endüstri Devrimi ba\u015flad\u0131.<\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

End\u00fcstri Devrimi s\u00fcreci ba\u015flamadan \u00f6nce ekonomik yap\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131yd\u0131, Buhar makinesinin icad\u0131 ile tetiklenen End\u00fcstri Devrimi, topra\u011fa, tar\u0131ma ve insan g\u00fcc\u00fcne dayal\u0131 ekonomiden, makinele\u015fme ve seri \u00fcretimle \u015fekillenen yeni ve farkl\u0131 bir ekonomik yap\u0131ya ge\u00e7i\u015fi sa\u011flad\u0131. Bu yaz\u0131m\u0131zda end\u00fcstride ya\u015fanan olaylara ba\u011fl\u0131 olarak ya\u015fanan devrimleri sizler i\u00e7in inceledik.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"pmpro_default_level":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"coauthors":[],"class_list":["post-1385","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","pmpro-has-access"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1385","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1385"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1385\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1385"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1385"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=1385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}