{"id":1282,"date":"2025-02-02T13:43:39","date_gmt":"2025-02-02T13:43:39","guid":{"rendered":"https:\/\/endustri40.bktechin.com\/2025\/02\/02\/davranislarimizin-ardindaki-gizemli-ag\/"},"modified":"2025-02-02T13:43:39","modified_gmt":"2025-02-02T13:43:39","slug":"davranislarimizin-ardindaki-gizemli-ag","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/endustri40.com\/en\/davranislarimizin-ardindaki-gizemli-ag\/","title":{"rendered":"Davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n Ard\u0131ndaki Gizemli A\u011f"},"content":{"rendered":"

Puslu bir giz tabakas\u0131 ile örtülü bir gezegeni ke\u015ffe ç\u0131kan astronotlar gibi Amerika’dan Avrupa’ya bütün büyük üniversitelerdeki bilim adamlar\u0131 da kainattaki en karma\u015f\u0131k yap\u0131lardan birini olu\u015fturan -100 milyar nöron ve 150 trilyon sinapsa sahip- insan beyninin gizemini çözme misyonunu yüklenmi\u015flerdir. Amerika Ulusal Sa\u011fl\u0131k Enstitüsü taraf\u0131ndan 40 milyon dolarl\u0131k fon ayr\u0131lan \u0130nsan Beynini Haritaland\u0131rma Projesi (Human Connectome Project- HCP), beynin yap\u0131s\u0131 ile fonksiyonu aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ke\u015ffetmeye çal\u0131\u015fmaktad\u0131r. St. Louis’deki Washington T\u0131p Fakültesi’nin Anatomi ve Nörobiyoloji Departman Ba\u015fkan\u0131 Profesör Dr. David Van Essen “Burada as\u0131l amaç, günümüz görüntüleme teknolojisi kadar insan beynindeki nöron a\u011flar\u0131n\u0131 de\u015fifre etmek ve bu nöron a\u011f\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131za ve insanlar aras\u0131ndaki davran\u0131\u015f farkl\u0131l\u0131klar\u0131na katk\u0131s\u0131n\u0131 incelemektir.” diyor.<\/span><\/span><\/p>\n

\u0130nsan Beynini Haritaland\u0131rma Projesi iki konsorsiyuma ayr\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fekilde yürütülmektedir. Bu konsorsiyumlardan biri WU-Minn konsorsiyumu (Washington Ünicersitesi& Minnesota Üniversitesi), di\u011feri de MGH\/Harvard-UCLA konsorsiyumudur (Harvard Üniv. & Kaliforniya L.A. Üniv. & Massachusetts General Hospital). WU-Minnkonsorsiyumu projeyi makro-skalada incelemektedir ve daha çok fonksiyon-yap\u0131 ili\u015fkisi üzerine yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. MGH\/Harvar-UCLA konsorsiyumu ise daha çok projede kullan\u0131lan araçlar\u0131 geli\u015ftirme görevini üstlenmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tesla Siemens MRI taray\u0131c\u0131s\u0131 ile yeni bir görüntüleme tekni\u011fini kullanan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar beyindeki beyaz maddenin örgüye benzer yap\u0131s\u0131n\u0131 gün yüzüne ç\u0131kard\u0131lar.<\/strong><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Harvard T\u0131p Fakültesi’nde Radyoloji Profesörü olan ve üniversitenin Massachusetts, Boston’daki A. Martinos Biyokimyasal Görüntüleme Merkezi’nin ba\u015fkan\u0131 olan Dr. Bruce R. Rosen “Bu projeyi ayakta tutan hipotez \u015fudur…” diyor.“Yap\u0131 ve fonksiyon aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 çözebilirsek e\u011fer, otizm gibi hastal\u0131klar\u0131n kökenini daha iyi kavrar\u0131z ve inme benzeri olaylar neticesinde geli\u015fen rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n tedavisini çok daha etkili bir biçimde gerçekle\u015ftirebiliriz.”<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>Deneysel Taray\u0131c\u0131lar<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/span><\/h1>\n

Proje hayata geçirilebilirsezihin hastal\u0131klar\u0131n\u0131n, nörodejeneratif hastal\u0131klar\u0131n ve beyin hasarlar\u0131n\u0131n te\u015fhis ve tedavisinde köklü de\u011fi\u015fiklikler meydana gelecektir. Bunun için ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara iki önemli görev dü\u015füyor: Beynin üç boyutlu mimarisini hem fonksiyonel hem de yap\u0131sal olarak haritaland\u0131rmak ve bu haritay\u0131 tamamen aç\u0131klamak.  Ayr\u0131ca sa\u011fl\u0131kl\u0131 beyin ile patolojik beynin yap\u0131 ve fonksiyon aç\u0131s\u0131ndan tam bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 da gerekmektedir. Bu projeye katk\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla Siemens iki taray\u0131c\u0131 geli\u015ftirdi. Bu deneysel 3-Tesla manyetik rezonansgörüntüleme (MRI) taray\u0131c\u0131lar\u0131ndan ilki amac\u0131na ula\u015ft\u0131, ikincisi iseMinnessota T\u0131p Fakültesi’nin Manyetik Rezonans Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi (CMRR) ve St. Louis’deki Washington Üniversitesi’nin birlikte yürüttü\u011fü büyük ara\u015ft\u0131rmalarda hâlâ kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

Bu taray\u0131c\u0131lardan biri, klinikte kullan\u0131lan MRI’lardan 2,5 kat daha güçlüdür, CMRR için geli\u015ftirilmi\u015ftir ve St. Louis’ye de gönderilmi\u015ftir. (Klinik cihazlardan fark\u0131 uzaysal kodlamalar amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131yor olmas\u0131d\u0131r)  Di\u011fer taray\u0131c\u0131n\u0131n üretilmesinde de, klinikte kullan\u0131lan 3-Tesla MRI taray\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n en son sürümünden 7,5 kata kadar daha güçlü olmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir. Bu taray\u0131c\u0131 Boston’daki Martinos Merkezi ile Los Angeles California Üniversitesi’nin ortak talebi üzerine geli\u015ftirilmi\u015ftir.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

“\u0130nsan Beyninin Haritaland\u0131r\u0131lmas\u0131 Projesi, insan beynine dair temel sorular\u0131n cevapland\u0131r\u0131lmas\u0131nda bize yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 için tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.” diyor CMRR’nin ba\u015fkan\u0131 olan Prof. Kamil Ugurbil. “Fonksiyonel beyin görüntülemesi (fMRI) gibi yürürlükteki MR teknikleri ve son 20 y\u0131la ait difüzyon görüntülemesi bu projenin gerçekle\u015fmesini mümkün k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buna ra\u011fmen donan\u0131mda ve görüntü elde etme metotlar\u0131nda hâlâ kendimizi geli\u015ftirmek zorunday\u0131z, bu sebeple tüm çabam\u0131z\u0131 bu i\u015fe adamaktay\u0131z.”<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>Ç\u0131\u011f\u0131r Açan Bir Teknoloji<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/span><\/h1>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar y\u0131llard\u0131r insan beynindeki nöronlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu a\u011fs\u0131 yap\u0131y\u0131 görüntülemektedirler. Bunun için beyindeki suyun anizotropik difüzyonunun MR görüntülerini ve daha s\u0131k olarak da istirahat halindeki fMRI (restingstate fMRI<\/em>)teknolojisini kullanmaktad\u0131rlar. \u0130stirahat halinde fMRI ve özel bir difüzyon görüntüleme tekni\u011fi olan yüksek aç\u0131sal çözünürlüklü difüzyon görüntülemesi (highangularresolutiondiffusionimaging-HARDI<\/em>), Washington Üniversitesi ve Minnesota Üniversitesi’nin olu\u015fturdu\u011fu konsorsiyumunen çok tercih etti\u011fi görüntüleme tekniklerindendir. Öte tarafta Massachusetts General Hospital’de radyoloji profesörü ve Athinoula A. Martinos Biyomedikal Görüntüleme Merkezi’nde Beyin Haritaland\u0131rma Projesi’nin ba\u015fkan\u0131 olan Dr. Van J.’nin öncülü\u011fünde 2005 y\u0131l\u0131nda geli\u015ftirilen Difüzyon TensörGörüntüleme’nin genel bir formu olan Difüzyon Spektrum Görüntüleme (DSI<\/em>) Massachusetts General Hospital ve Kaliforniya Üniversitesi’nin olu\u015fturdu\u011fu konsorsiyumunda as\u0131l olarak tercih edilmektedir. Her bir MRI vokselindeki (pikselin üç boyuttaki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/em>) nöral yollar\u0131n örgüye benzer yap\u0131s\u0131n\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 kesi\u015fen yollar\u0131n gizeminin çözülmesine olanak sa\u011flayacakt\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Difüzyon görüntülemesi, dokudaki su moleküllerinin titre\u015fimi prensibinden yararlanmaktad\u0131r. Su molekülleri titre\u015firken içindeki hidrojen çekirdekleri (protonlar) de titre\u015fmektedir. Pozitif yüklü bu hidrojen çekirdeklerinin hareketi h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde de\u011fi\u015fen statik ve dinamik manyetik alanlar olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu manyetik alanlar\u0131n sürekli de\u011fi\u015fmesi sonucunda da radyo sinyalleri olu\u015fmakta ve dokunun çevresine do\u011fru yay\u0131lmaktad\u0131r. “Beyin hücreleri aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 olu\u015fturan beyaz maddede nöron aksonlar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Titre\u015fen su molekülleri do\u011fal olarak aksonlar boyunca yay\u0131lma e\u011filimindedirler. Bu sayede elimizdeki teknoloji ile aksonlar\u0131n olu\u015fturduklar\u0131 yollar\u0131n görüntülerini elde edebiliyoruz” diye aç\u0131kl\u0131yor Wedeen ve ekliyor ; “Böylece elde edilen binlerce vokseli bir araya getirdi\u011fimizde bir beyaz madde yolunu, ki biz buna arazi diyoruz, olu\u015fturmu\u015f oluyoruz. Fakat burada as\u0131l önemli nokta bu yollar\u0131n kesi\u015fiminde kendini gösteriyor; DSI bu noktalar\u0131 da do\u011fru bir \u015fekilde tespit edebilmektedir. Bu teknoloji sayesinde insan beyninde muazzam bir yayg\u0131nl\u0131k gösteren beyaz madde \u015febekesini üç boyutlu olarak elde edebiliyoruz.”<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>Yüksek Çözünürlü\u011fün Anahtar\u0131<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/span><\/h1>\n

Her \u015feye ra\u011fmen görüntüleme teknolojisinde bugün bulundu\u011fumuz konuma gelmek hiç de kolay olmad\u0131. MRI duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda büyük geli\u015fmelere ihtiyaç duyuyorduk. Ayn\u0131 zamanda su moleküllerinden elde edilen uzaysal verilerin i\u015flenme h\u0131z\u0131n\u0131 çok daha yüksek seviyelere çekmemiz gerekiyordu. Piyasadaki taray\u0131c\u0131lar\u0131n hiçbiri beklentilerimizi kar\u015f\u0131layam\u0131yordu. Boston’daki bilim adamlar\u0131 önceden iddia edilenin aksine ana m\u0131knat\u0131s\u0131n 3 Tesla’dan daha yüksek manyetik alan olu\u015fturman\u0131n gerekli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131ke\u015ffettiler. Bunun yerine ana m\u0131knat\u0131s\u0131n manyetik alan\u0131n\u0131 modüle edecek çok daha küçük manyetik bobinlerin gücünün artt\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti. “Bu elemanlar (bobinler), su moleküllerinin uzaysal özelliklerini kodlayan MR bile\u015fenleridir. Basitçe size maddelerin nerede bulunduklar\u0131n\u0131 gösterir.” diyor Rosen.<\/span><\/span><\/p>\n

Bu bobinler ne kadar güçlü olursa su moleküllerinin difüzyonunu o kadar h\u0131zl\u0131 kodlar. Bunun sonucunda da elde edilen görüntüdeki aç\u0131sal çözünürlük daha da keskinle\u015fir ve kesi\u015fen yollar\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 çok daha kolayla\u015f\u0131r. “Bunu bir kameraya benzetebiliriz; resmi daha net ve h\u0131zl\u0131 bir biçimde çekebiliyoruz. Sonucu bu kadar etkili olsa bile hâlâ aksonlar\u0131 direkt görüntülemi\u015f olmuyoruz, gerçekte görüntüledi\u011fimiz sadece su moleküllerinin hareketidir.”<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>Su Molekülleri ve Aksonlar<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/span><\/h1>\n

Fakat ak\u0131llara \u015fu soru gelebilir: Su moleküllerinin neden aksonlar\u0131 takip ediyor? Martinos Merkez’inde MRI Çekirdek Tesisi (MRI CoreFacility<\/em>) ba\u015fkan\u0131 Lawrence L. Wald bu soruyu \u015föyle yan\u0131tl\u0131yor; “Aksonlar uzun ince tüp \u015feklinde olduklar\u0131ndan adezyon kuvvetinin neticesinde su molekülleri aksonlar\u0131n içinde ve d\u0131\u015f\u0131nda onlara paralel titre\u015fme e\u011filimindedir. Dahas\u0131 bu hareketlerini akson yollar\u0131n\u0131n uzunlu\u011funa o kadar uygun bir \u015fekilde gerçekle\u015ftirirler ki birbirlerine 10-20 mikron kadar yak\u0131nl\u0131ktaki aksonlar\u0131 olu\u015fan MRI sinyalleri ile görüntüleyebiliriz. Yani e\u011fer su moleküllerinin hareketlerine kar\u015f\u0131 duyarl\u0131 isek, belli yönlerde uzayan aksonlara kar\u015f\u0131 da duyarl\u0131 olabiliriz.”<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>Mühendislik Harikas\u0131<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/span><\/h1>\n

Piyasadaki in vivo (canl\u0131 içi<\/em>) klinik görüntüleyici olan 3 Tesla MRI taray\u0131c\u0131lar\u0131 en üst seviyede güçlü elemanlar içermektedir, metre ba\u015f\u0131na 40-45 mili-Tesla (mT\/m). Ancak Wedeen’in primatlar üzerine çal\u0131\u015fmalar\u0131 gösterdi ki bu gücün yükseltilmesi daha keskin difüzyon görüntülerinin üretilmesini sa\u011flayabilir. Bu tavsiyeyi göz önünde bulundurarak MGH\/UCLA konsorsiyumu ve Minneapolis\/St. Louis ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 Eva Eberlein liderli\u011findeki Siemens MR mühendisli\u011fi tak\u0131m\u0131na \u015fu ankinden daha güçlü bobinler üretmeleri için talepte bulundular. “Bu talebimize cevap olarak iki ila sekiz kata kadar daha güçlü iki prototip geli\u015ftirmeyi ba\u015fard\u0131lar. Bu kelimenin tam anlam\u0131yla mühendisli\u011fin bir güç gösterisiydi.” diyor Wald. 80mT\/m ila 300 mT\/m aras\u0131nda bobin güçleri sayesinde elektromanyetik enerji yo\u011funlu\u011fu en üst seviyede 56 kat\u0131na kadar ç\u0131kabilmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>Simultane Kesitler<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/span><\/h1>\n

Tüm bunlar bize insano\u011flunun zorluklara nas\u0131l kar\u015f\u0131 koydu\u011funu gösteriyor. Güçlü bobinlerin daha yüksek çözünürlüklü görüntülere imkân tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek, ayn\u0131 anatomik bölgenin tekrar tekrar ve giderek daha da ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak haritaland\u0131r\u0131lmas\u0131 için daha fazla MR kesitleri elde edilmektedir. Fakat çözünürlü\u011fü iki kat\u0131na ç\u0131karmak tarama sürelerini de dört kat\u0131na veya daha da fazlas\u0131na kadar uzatmaktad\u0131r. Bu sebeple tarama süresini k\u0131saltmak için \u015fifreleme teknolojisini geli\u015ftirmek gerekmektedir. CMRR taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen baz\u0131 ön fikirlere dayanarak, Çok-Bantl\u0131 Çok-Kesitli (MultibandMultislice<\/em>) görüntülemenin üretilmesi gibi, MGH ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, “Simultane Çoklukesitler” isimli bir teknik icat ettiler. Bu teknikle ayn\u0131 anda birkaç MR kesitini minimum duyarl\u0131l\u0131k kayb\u0131 ile elde edebilmekteyiz. “Bu teknoloji görüntülemeyi üç kat\u0131na ç\u0131karmaktad\u0131r ancak güçlü bobinleri de i\u015fin içine katt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, görüntüleri elde etme h\u0131z\u0131m\u0131z dört kat\u0131na ç\u0131kmaktad\u0131r.” diyor Wald. “Yani tüm bunlar\u0131 hesaba katt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ortalama tarama süresini bir saatten 15 dakikaya kadar dü\u015fürebilmekteyiz.”<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>Beynin Veri Taban\u0131n\u0131 Kuruyoruz<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/span><\/h1>\n

Harvard-UCLA konsorsiyumu \u0130nsan Beynini Haritaland\u0131rma Projesi’nde taray\u0131c\u0131lar\u0131 geli\u015ftirme üzerine çal\u0131\u015fmalar yürütürken Washington Üniversitesi ve Minnesota Üniversitesi’nin olu\u015fturdu\u011fu konsorsiyum veri elde etmede metodolojik geli\u015fmelerin sa\u011flanmas\u0131 ile u\u011fra\u015fmamaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda geni\u015f çerçeveli bir çal\u0131\u015fma ile beynin fonksiyonu ve anatomisi aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131n\u0131n gizemini çözmeyi amaçlamaktad\u0131r. “Beynin tüm yap\u0131lar\u0131n\u0131 anatomik olarak görüntülesek bile as\u0131l amac\u0131m\u0131z\u0131 gerçekle\u015ftirmi\u015f olmay\u0131z. Beynin yap\u0131lar\u0131n\u0131n fonksiyonel olarak ne anlama geldi\u011fini de aç\u0131klamam\u0131z gerekir. Bunun için de insan beynine Fonksiyonel Görüntüleme ile yakla\u015fmal\u0131y\u0131z.Fonksiyonel Görüntüleme yakla\u015f\u0131mlar\u0131 için özellikle istirahat hali fMRI’\u0131 kullan\u0131\u015fl\u0131 olmaktad\u0131r. \u0130stirahat hali fMRI ile sadece beyindeki maddesel a\u011f hakk\u0131nda bilgi edinmek yerine beyin yap\u0131lar\u0131n\u0131n fonksiyonlar\u0131na dair bilgileri de elde etmekteyiz, bu \u015fekilde difüzyon görüntülemesinden elde edilen verilerin tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 olarak fMRI’\u0131 kullanmaktay\u0131z.” diyor Washington Üniversitesi’nde konsorsiyumu Prof. Kamil Ugurbil ile birlikte yöneten David Van Essen.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>Geli\u015ftirilmi\u015f Veri Elde Etme Teknolojisi<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/span><\/h1>\n

Yüksek çözünürlüklü fonksiyonel MRI üzerine çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n – Siemens’in 7 Tesla MR sistemi ile – olumlu sonuçlar do\u011furmas\u0131yla motivasyonlar\u0131 iyice artan CMRR tak\u0131m\u0131 2008’den beri tarama sürelerinin k\u0131salt\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir yenilik geli\u015ftirmeye çal\u0131\u015fmaktad\u0131r. \u015eimdi ise geli\u015ftirdikleri bu teknikleri \u0130nsan Beynini Haritaland\u0131rma Projesi’ne (HCP) adapte etmektedirler; “Çok-Bantl\u0131 Çok-Kesitli Görüntüleme”yi (MultibandMultisliceImaging) HCP 3 Tesla Taray\u0131c\u0131s\u0131na adapte ettiler ve fonksiyonel ba\u011flamda veri elde etme h\u0131z\u0131n\u0131 9 kata kadar artt\u0131rmay\u0131 ba\u015fard\u0131lar.<\/span><\/span><\/p>\n

Kendilerini s\u0131n\u0131rlayan problemleri birbir a\u015fan bu tak\u0131m\u0131n yeni amac\u0131, genetik olarak ba\u011flant\u0131l\u0131 1200 insan\u0131 bu yeni teknoloji ile taramadan geçirmektir. “Projenin bize bakan yüzünde üzerimize dü\u015fen sorumluluk önceden ula\u015f\u0131lmas\u0131 mümkün görünmeyen verileri elde edip beynin ba\u011flant\u0131sal \u015fablonunu olu\u015fturacak bir veri taban\u0131 üretmek ve bu veri taban\u0131ndan istenilen bilgilere kolayca ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak araçlar geli\u015ftirmektir.” diyor Ugurbil.<\/span><\/span><\/p>\n

Buna ek olarak, Van Essen-Ugurbil tak\u0131m\u0131, Minnesota Üniversitesi grubunun öncülü\u011fünde, süper yüksek manyetik alanlarda (7 Tesla) birçok hasta üzerinde taramalar gerçekle\u015ftirdi. “Yedi Tesla, istirahat hali fMRI ve anatomik görüntülemenin çok daha üstündedir ve difüzyon görüntülemesinden daha iyi bir performans ortaya koymas\u0131 beklenmektedir.” diyor Ugurbil.<\/span><\/span><\/p>\n

Projenin birbirleri ile genetik olarak yak\u0131n ili\u015fkili insanlar üzerinde durmas\u0131n\u0131n esas amac\u0131, tamamen yeni bir veri taban\u0131 olu\u015fturmak ve bu veri taban\u0131n\u0131 “Genetik Görüntüleme” olarak adland\u0131r\u0131lan yeni bir alana aktarmakt\u0131r. Genetik bilgi ile görüntülemeden elde edilen bilgiler aras\u0131ndaki muhtemel ili\u015fkileri ke\u015ffederek ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar zihin hastal\u0131klar\u0131n\u0131n arka plan\u0131nda gizlenen mekanizmay\u0131 gün yüzüne ç\u0131karmay\u0131 ummaktad\u0131r. “Hâlihaz\u0131rda bu konuda ortaya konmu\u015f ve yay\u0131nlanm\u0131\u015f birçok çal\u0131\u015fma bulunmaktad\u0131r. Mesela, otizmde beynin anatomi-fonksiyon ili\u015fkisinin zay\u0131flamas\u0131na sebep olan anormal beyin döngülerinin ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. “ diyor Van Essen. “Fakat biz bu ara\u015ft\u0131rmay\u0131 farkl\u0131 bir boyuta ta\u015f\u0131maya çal\u0131\u015f\u0131yoruz. Genom Projesi nas\u0131l biyo-bili\u015fim (bio-informatics<\/em>) dünyas\u0131n\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 aralam\u0131\u015fsa, biz de nöro-bili\u015fim dünyas\u0131n\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 gözlemekteyiz. Bu sayede görüntüleme modelleri ile elde edilen sonsuz bilgiyi yarar\u0131m\u0131za çevirebiliriz.”<\/span><\/span><\/p>\n

Bu yoldaki ilk ad\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 çoktan att\u0131k. Van Essen ve Ugurbil, verileri elde eden, onlar\u0131 analiz eden ve bilgiye dönü\u015ftüren ard\u0131ndan da görselle\u015ftiren bir tasar\u0131 ile çok yol kat etti. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 yeti\u015fkinler üzerinde gerçekle\u015ftirilen bir pilot çal\u0131\u015fmayla sa\u011f ve sol beyin loplar\u0131n\u0131n interaktif bir veri kümesini (dataset) geli\u015ftirmeyi ba\u015fard\u0131lar. Olu\u015fturulan görüntülerin kayna\u011f\u0131 istirahat hali fonksiyonel MRI’d\u0131r. Üretilen veri taban\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, siyah bir nokta ile i\u015faretli incelenen beyin alan\u0131n hangi spesifik beyin alanlar\u0131 ile ili\u015fki kurdu\u011fu gösterilmektedir. K\u0131rm\u0131z\u0131 ve sar\u0131 alanlar, ilgili beyin alan\u0131 ile s\u0131k\u0131 bir ili\u015fki içerisindedir.Kullan\u0131c\u0131 sadece veri kümesindeki bir noktaya t\u0131klayarak 30 gb büyüklü\u011fündeki datay\u0131 sorgulamaktad\u0131r. “Böyle bir arac\u0131n geli\u015ftirilmesi ile bir ilk gerçekle\u015fmi\u015f oluyor.” diyor Van Essen. “Veri taban\u0131 geni\u015fledikçe, çok daha güçlü bir hale bürünmektedir. Ancak bu, \u0130nsan Beynini Haritaland\u0131rma Projesi için yaln\u0131zca bir ön gösteri niteli\u011findedir.”<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Kaynak: <\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Yazar: Ali Murat Dudu<\/span><\/span><\/strong><\/em><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130nsan beyninin mahiyeti nedir?Bunu sorarken beynin fonksiyonunu sorguluyor isek cevab\u0131 net bir \u015fekilde veremeyiz. Bu cevab\u0131 net olarak ortaya koyabilseydik e\u011fer, zihin hastal\u0131klar\u0131n\u0131n te\u015fhis ve tedavisinde yepyeni bir yolda ilk ad\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 atm\u0131\u015f olurduk. Siemens\u2019in deneysel manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme tekni\u011fini kullanan iki grup Amerikal\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n arka plan\u0131nda onlar\u0131 \u015fekillendiren a\u011flar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"pmpro_default_level":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"coauthors":[],"class_list":["post-1282","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","pmpro-has-access"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1282","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1282"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1282\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1282"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1282"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1282"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=1282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}