{"id":1244,"date":"2025-02-02T13:43:38","date_gmt":"2025-02-02T13:43:38","guid":{"rendered":"https:\/\/endustri40.bktechin.com\/2025\/02\/02\/beyni-okumayi-ogreniyoruz\/"},"modified":"2025-02-02T13:43:38","modified_gmt":"2025-02-02T13:43:38","slug":"beyni-okumayi-ogreniyoruz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/endustri40.com\/en\/beyni-okumayi-ogreniyoruz\/","title":{"rendered":"Beyni Okumay\u0131 \u00d6\u011freniyoruz"},"content":{"rendered":"

Araban\u0131z\u0131n gözle görülür hiçbir kontrole sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünün… Sadece gizemli birtak\u0131m biyokimyasal madde kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 ile idare ediliyor ancak buna ra\u011fmen sizi tam olarak istedi\u011finiz yere götürebiliyor. \u0130\u015fte zihnimiz tam da bu bahsetti\u011fimiz araca benzemektedir. Herhangi bir anda, kafam\u0131z\u0131n içinde, fark\u0131na varamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve objektif olarak kontrol edemedi\u011fimiz say\u0131s\u0131z i\u015flem gerçekle\u015fmektedir. \u0130\u015flemlerin bu \u015fekilde gerçekle\u015fmesi ço\u011fu zaman i\u015fimize gelmektedir. Fakat bir tak\u0131m marazlar ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda "a\u011f\u0131r depresyon, anksiyete, obsesif-kompulsif bozukluklar veya insan\u0131 potansiyel olarak zay\u0131flatan herhangi bir psikolojik rahats\u0131zl\u0131k"  insan zihnine<\/a><\/strong> ula\u015fabildi\u011fimiz yegane yöntem dan\u0131\u015fmanl\u0131k seanslar\u0131 ve yan etkileri metrelerce uzunlukta listeler olu\u015fturan ilaç tedavisidir.<\/span><\/span><\/p>\n

\u015eimdi, bu tarz durumlar\u0131 idare etmede yeni bir yöntem geli\u015ftirildi. Bu yöntem ile hastalar\u0131 pahal\u0131 medikal tedavilerin elinden kurtarmak mümkün olacakt\u0131r. Siemens ve Massachusetts Institute of Technology (MIT) i\u015fbirli\u011finde gerçekle\u015ftirilen yak\u0131n ara\u015ft\u0131rmalar sayesinde, MIT’nin Boston’daki McGovern Beyin Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstitüsü’ndeki bilim adamlar\u0131, hastalar\u0131n kendi durumlar\u0131n\u0131 idare etmelerini ö\u011frenmelerini sa\u011flayacak aletler geli\u015ftirmektedirler. Ancak bu i\u015flemin hedefine ula\u015fabilmesi için hastalar\u0131n gönüllülü\u011fü esas rolü te\u015fkil etmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Veri aktar\u0131m teknolojilerindeki geli\u015fmeler, a\u011f\u0131r depresyonlu hastalar\u0131n neredeyse anl\u0131k geri bildirim (termometre) almalar\u0131na imkan tan\u0131maktad\u0131r. Bu sayede MRI esnas\u0131nda duygular\u0131n\u0131 kontrol etmeleri kolayla\u015fmaktad\u0131r.<\/em><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>Amigdala’n\u0131z\u0131 Kontrol Edebilir Misiniz?<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/span><\/h1>\n

Mesela, depresyonu ele alal\u0131m. Bilginin zengin yap\u0131s\u0131 sayesinde \u015fimdi bu rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n tan\u0131s\u0131n\u0131 MRI ile destekleyebiliyoruz. MIT’nin Technology and Cognitive Neuroscience’da Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Profesörü ve McGovern Enstitüsü’ndeki Athinoula A. Martinos Görüntüleme Merkezi’nin ba\u015fkan\u0131 olan Dr. John Gabrieli “E\u011fer depresyonlu hastalar tedaviye cevap verirlerse, hastalar\u0131n amigdalalar\u0131n\u0131n "\u015faka\u011f\u0131n alt\u0131nda derin yerle\u015fimli iki adet badem \u015feklinde yap\u0131" aktivitelerinde bir azalma gözlemlenebilmektedir.” diyor.<\/span><\/span><\/p>\n

Bu bilgiye dayanarak, Gabrieli ve Martinos Görüntüleme Merkezi’ndeki meslekta\u015flar\u0131 Siemens ile birlikte, fonksiyonel manyetik rezonans<\/a><\/strong> taramas\u0131 (fMRI) esnas\u0131nda hastalara neredeyse anl\u0131k geri bildirim (tasarlanm\u0131\u015f bir termometre görünümünde<\/em>) sa\u011flayacak bir proje üzerinde çal\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu geribildirim, hastalar amigdalalar\u0131n\u0131 kontrol edebilirlerse, depresyonun azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 gözlemlememize imkan tan\u0131maktad\u0131r. Gabrieli “\u0130nsanlar\u0131n bu i\u015fte ustala\u015fabileceklerini kan\u0131tlad\u0131k. Fakat insanlar\u0131n bu i\u015fte uzmanla\u015fmas\u0131n\u0131 geri bildirimin olu\u015fum h\u0131z\u0131 gibi teknik meseleler s\u0131n\u0131rlamaktad\u0131r.” diyor.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>Gerçek Zamanl\u0131 Veri Transferleri<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/span><\/h1>\n

Uzun tarama süreleriyle me\u015fhur olan bir teknoloji olan MR ile neredeyse anl\u0131k geribildirim sa\u011flanmas\u0131 için McGovern’daki Martinos Merkezi’nin e\u015f ba\u015fkan\u0131 Dr. Christina Triantafyllou Siemens ile yak\u0131n çal\u0131\u015fmalar yürütmektedir. Ayn\u0131 zamanda Merkez’in \u015eef MRI Fizikçisi olan Dr. Triantafyllou “\u0130lk amac\u0131m\u0131z taray\u0131c\u0131dan olabildi\u011fince h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde bir d\u0131\u015f bilgisayara veri aktar\u0131m\u0131n\u0131 gerçekle\u015ftirip görsel bir geribildirim \u015feklinde veriyi i\u015flemek ve hastaya yönlendirmeyi sa\u011flamakt\u0131.” aç\u0131klamas\u0131nda bulunmaktad\u0131r. “Bunu ba\u015farmak için gerçek zamanl\u0131 veri aktar\u0131m sistemi (real-time data transfer system<\/em>) geli\u015ftirdik, bu sistem 32-kanall\u0131 faz dizimli ba\u015f bobinden (32-chanell phasedarrayheadcoil<\/em>) üretilmi\u015f zengin veri kayna\u011f\u0131 ile sürdürülebilme imkan\u0131na sahiptir. \u0130\u015flem sonras\u0131 eksiklikleri azaltmak için Siemens<\/a><\/strong>’in hareket do\u011frulay\u0131c\u0131 algoritmas\u0131n\u0131 kulland\u0131k ve geometrik bozukluklar\u0131 düzeltmek ve geri bildirim s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 maksimuma ç\u0131karmak için de Siemens’ten gerçek zamanl\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n bir prototipini kulland\u0131k. \u015eu an hâlâ geribildirim döngüsünde be\u015f saniyeye kadar gecikmeler ya\u015f\u0131yoruz ancak bu gecikme beynin uyar\u0131ya verdi\u011fi kendi hemodinamik cevab\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.”<\/span><\/span><\/p>\n

Teknolojiyi hastalar\u0131n ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k dürtülerini kontrol alt\u0131na almak için de kullanabilmekteyiz- bu \u015fekilde sigaran\u0131n b\u0131rak\u0131lmas\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 i\u015ftah\u0131n önüne geçilmesi, baz\u0131 a\u011fr\u0131 tiplerinin idare edilmesi ve hatta konsantrasyonun artt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilmekteyiz. Gelecekteki uygulanma alan\u0131 ne olursa olsun, gerçek zamanl\u0131 fMRI ile hastaya geri bildirim olu\u015fturmay\u0131 mümkün k\u0131lan bu teknoloji, yeni nesil MRI sistemlerinin geli\u015ftirilmesi yolunda çok de\u011ferli bir araçt\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Siemens-MIT’nin di\u011fer bir büyük ara\u015ft\u0131rma projesi de radyo-frekansl\u0131 transmitterlerin geli\u015ftirilmesidir. Siemens’in Boston’daki MR ara\u015ft\u0131rma grubunun ba\u015fkan\u0131 olan Michael Hamm “Bu proje muazzam vaatlerde bulunmaktad\u0131r.” diyor. Hamm “Normalde vücuda sadece bir radyo frekans\u0131n\u0131 iletebilirsiniz, ak\u0131m\u0131 kesin ve proton olarak da bilinen hidrojen çekirde\u011finin spinindeki bir de\u011fi\u015fiklik sonucu ortaya ç\u0131kan sinyallerden bir görüntü üretin.” diye aç\u0131kl\u0131yor. “Fakat bizim düzenlememizle birlikte – puls olarak da bilinen- çoklu frekanslar\u0131 birbirlerine paralel olarak vücuda iletebilirsiniz. Paralel pulslar\u0131n yüklenmesi uyar\u0131lma süresini k\u0131saltmada kullan\u0131labilir, bu sayede yüksek seviyeli güçlerde daha net ve güvenilir görüntüler elde edebiliriz. “<\/span><\/span><\/p>\n

Sonuç olarak daha net görüntüler elde edilmektedir çünkü bu düzenleme sayesinde MR sinyallerinin uyarma profili daha uygun hale getirilmekte ve böylece görüntüdeki heterojenlikler telafi edilmektedir. MIT’de Sa\u011fl\u0131k Bilimleri ve Teknolojisi, Elektrik Mühendisli\u011fi ve Bili\u015fim’de profesör olan Dr. Elfar Adalsteinsson “Bu düzenlemenin elde edilmesi bizim Siemens’le olan i\u015fbirli\u011fimizin kilit noktalar\u0131ndand\u0131r.”  diyor. “Uygulama alan\u0131n\u0131n oldukça geni\u015f olmas\u0131 sebebiyle bu düzenlemenin insan görüntüleme alan\u0131nda yeni bir ça\u011f açmas\u0131 muhakkakt\u0131r.”<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Siemens ve MIT’nin birlikte yürüttü\u011fü projeler aras\u0131nda, vücuttan dönen MR sinyallerinden daha yüksek çözünürlüklü görüntüler olu\u015fturulmas\u0131 ve ayn\u0131 zamanda tarama h\u0131z\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 da bulunmaktad\u0131r. Örne\u011fin hastan\u0131n beyin görüntülerini elde etmek için hastan\u0131n kafas\u0131n\u0131 "bobin olarak da bilinen" antenlerle çevreleriz. Her anten kendisine yak\u0131n olan dokulardan kendi kanal\u0131nda bulunan birer sinyal yakalar. “Ne kadar fazla "yeni geli\u015ftirilmi\u015f aküzyon teknolojisi ile donat\u0131lm\u0131\u015f" bobin<\/a><\/strong> parças\u0131 bulunursa, görüntünün çözünürlü\u011fü ve elde edilme h\u0131z\u0131 da o oranda artar.”  diyor Dr. Hamm ve ekliyor; “ Yüzeyel alanlar\u0131n görüntülenmesinde 128 bobinli prototip sistemin sinyal i\u015fleme h\u0131z\u0131 sat\u0131\u015f\u0131 devam eden 24 bobinli sisteminkinin yedi faktöriyel kat\u0131d\u0131r<\/strong>!”.<\/span><\/span><\/p>\n

Daha fazla bobin kullan\u0131m\u0131 ile elde edilen yüksek çözünürlükler doktor ve hastalar için büyük avantajlar sa\u011flamaktad\u0131r. Mesela beyin ameliyat\u0131 öncesinde cerrah herhangi bir hasara sebebiyet vermemek için hastan\u0131n görsel korteksinin tam olarak nas\u0131l konumland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek ister. “20 kanall\u0131 bobin sistemi ile 32 kanall\u0131 sistemi bu bak\u0131mdan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131k. 20 kanall\u0131 bobin sistemi ile görsel korteksin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirlemek için be\u015f tarama gerçekle\u015ftirmemiz gerekirken, 32 kanall\u0131 sistemle bu i\u015flemi sadece tek bir taramada bitirebildik. Bu da çal\u0131\u015fmam\u0131z için gereken süreyi 24 dakikadan 4 dakikaya indirmemizi sa\u011fl\u0131yor.” diyor Triantafyllou.<\/span><\/span><\/p>\n

<\/span>Zihinsel Hastal\u0131klar\u0131n Görüntüleri<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/span><\/h1>\n

Paralel iletim düzenlemesi sonucu daha k\u0131sa süreli taramalar ve daha yüksek çözünürlüklerle elde edilen görüntüler ve bilgiyi daha fazla kanaldan i\u015fleme imkan\u0131 sayesinde –daha güçlü MR taray\u0131c\u0131lar\u0131ndan bahsetmiyoruz- ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, farkl\u0131 psikolojik durumlar\u0131n karakteristik “belirtilerini” objektif olarak tan\u0131mlayabilmek için geli\u015fmi\u015f beyin<\/a><\/strong> haritaland\u0131rmalar\u0131n\u0131 kullanmaya ba\u015flamaktad\u0131rlar. Örne\u011fin, Siemens ve Boston’daki Massachusetts General Hospital ile çal\u0131\u015fan Triantafyllou disleksik, otistik ve hiperaktivite kaynakl\u0131 dikkat bozuklu\u011funa (ADHD) sahip çocuklar üzerine çal\u0131\u015f\u0131rken Siemens’in özelle\u015ftirilmi\u015f 32 kanall\u0131 bobinini kullanm\u0131\u015ft\u0131r. “Burada as\u0131l amaçlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey, tam bir tan\u0131sal do\u011frulu\u011fa ula\u015fabilmek için, bu rahats\u0131zl\u0131klara sahip çocuklar\u0131n MR’lar\u0131nda gözlenen belirtileri okuma metotlar\u0131m\u0131z\u0131 geli\u015ftirmektir.” diyor Triantafyllou.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Benzer çizgilerde çal\u0131\u015fmalar yürüten Triantafyllou ve Enstitü Ba\u015fkan\u0131 Gabrieli, MR belirtilerine göre disleksik (okuma güçlü\u011fü çeken<\/em><\/strong>) çocuklardan hangilerinin tedaviye olumlu yan\u0131t vereceklerini öngörmenin mümkün olup olmad\u0131\u011f\u0131 üzerine çal\u0131\u015f\u0131yorlar. “Baz\u0131 çocuklar tedaviye çok iyi yan\u0131t verirken baz\u0131lar\u0131nda herhangi bir geli\u015fmeye rastlayam\u0131yoruz. Geleneksel testler çocuklar\u0131n ak\u0131betini öngörmede bize yard\u0131mc\u0131 olmuyor.” diyor Gabrieli. “Fakat görüntüleme ile hangi çocu\u011fun tedaviye daha iyi yan\u0131t verece\u011fini %92 do\u011fruluk oran\u0131yla öngörebiliyoruz.  \u0130\u015fte bu, kelimenin tam anlam\u0131yla kan\u0131ta ba\u011fl\u0131 t\u0131pt\u0131r ve belirli rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n ak\u0131beti için sa\u011flam öngörülerde bulunmaya olanak tan\u0131yan fMRI belirtilerindeki geli\u015fmelere dayanmaktad\u0131r. Etkilenen beyin alanlar\u0131n\u0131n dijital bir biçimde niceliksel ölçümlerini elde edebiliyor ve elde etti\u011fimiz sonuçlar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rabiliyoruz. Tüm bunlar\u0131 hesaba katt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, sa\u011fl\u0131k<\/a><\/strong> hizmetlerinde ve sosyal alanlarda büyük sonuçlar do\u011furacak yeni bir saha ke\u015ffedilmi\u015f olmaktad\u0131r.”<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>\u0130nmelerin H\u0131zl\u0131 Lokalizasyonu<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/span><\/h1>\n

Beyni etkileyen durumlar\u0131n objektif belirtileri bilimde yeni bir odak noktas\u0131 haline gelmektedir. Bu belirtiler, psikolojik süreçlerin anatomik yay\u0131l\u0131m\u0131 ve niceliksel ölçümleri ile ilgili bilgilere dayanmaktad\u0131r. Mesela, Dr. Adalsteinsson ve ö\u011frencileri Siemens’in taray\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 ve özel destek aletlerini kullanarak yo\u011fun bir çaba ile beynin kanla oksijenlenmesini ara\u015ft\u0131rmaktad\u0131rlar.<\/span><\/span><\/p>\n

“E\u011fer beynin bölgesel olarak oksijen tüketim oranlar\u0131n\u0131 belirleyebilirsek, mesela, erken dönem inmelerin tedavisini \u015fu anki imkanlardan çok daha etkili bir biçimde gerçekle\u015ftirebiliriz.” diyor Adalsteinsson. “Bu \u015fekilde radyologlar, beyinde anormal düzeyde oksijen tüketen bölgeleri ve dolay\u0131s\u0131yla tedavinin hedef alaca\u011f\u0131 bölgeyi görsel olarak tespit edebilecekler.” AmericanHeartAssociation’\u0131n “2010 Kalp Hastal\u0131klar\u0131 ve \u0130nme \u0130statistikleri” verilerine göre her y\u0131l 800.000’e yak\u0131n hasta inme geçirmektedir, yani, Amerika’da her 40 saniyede bir ki\u015fi inme ile kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Bu istatistikleri göz önüne ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu bulu\u015fun t\u0131bba getirece\u011fi yarar\u0131n büyüklü\u011fünü tahmin edebiliriz.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Çok erken a\u015famalardaki inmelere ba\u011fl\u0131 geli\u015fen hasarlar\u0131 görmeye ne kadar yak\u0131n\u0131z? Adalsteinsson “\u015eu an için beynin farkl\u0131 bölgelerinde farkl\u0131 amaçlarla tüketilen oksijen oranlar\u0131n\u0131 modelleme noktas\u0131na ula\u015ft\u0131k.” diyor. “ Belirlenen bu enerji tüketim ünitelerinin niceliksel ölçümlerini yapmam\u0131z gerekmektedir.” Ancak Adalsteinsson bu i\u015flemin göründü\u011fünden çok daha karma\u015f\u0131k oldu\u011fu konusunda bizi uyar\u0131yor: “Basit dü\u015fünürsek, yapmam\u0131z gereken tek \u015fey verilen lokasyonlarda ne kadar suyun bulundu\u011funu MRI ile tespit etmektir. Bu çok da bilgi gerektiren bir i\u015f de\u011fil. Fakat lokal çevrenin sinyaller üzerinde hemen göze çarpmayan birtak\u0131m etkileri bulunmaktad\u0131r. Mesela, o bölgede suyun ayr\u0131\u015fma oran\u0131 dolayl\u0131 olarak dikkatli bir modellemenin gösterdi\u011fi oksijen düzeyini etkilemektedir. Beyinde uygun olmayan MRI sinyal kaynaklar\u0131 seçilerek elde edilen görüntüler, bu kaynaklar\u0131n karakteristik ayr\u0131\u015fma oranlar\u0131n\u0131n yorumlanmas\u0131na sebep olabilir. Bu i\u015flemi güvenli bir biçimde yapmak çok yüksek kalitede MRI makineleri gerektirir.”<\/span><\/span><\/p>\n

Su, MR sinyallerine yan\u0131t veren majör bile\u015fik olmas\u0131na ra\u011fmen tan\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmalar için bize yeni umutlar vadeden ba\u015fka bile\u015fikler de bulunmaktad\u0131r. Mesela, Adalsteinsson’a göre, “mutlu ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 nöranlar (happy, healthyneurons<\/em>)”\u0131n bir belirtisi olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla N-Asetil-Aspartat (NAA) bu vaatte bulunmaktad\u0131r. (\u0130nme veya Alzheimer Hastal\u0131\u011f\u0131 gibi) Beyin hasar\u0131 bulunan hastalarda NAA sinyalleri azalmaktad\u0131r. Örne\u011fin bu bile\u015fik, hastal\u0131\u011f\u0131n ilk te\u015fhisinin yap\u0131lmas\u0131nda veya hastan\u0131n tedaviye yan\u0131t\u0131n\u0131n belirlenmesinde kullan\u0131\u015fl\u0131 olabilir.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Kaynak: <\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Yazar: Ali Murat Durdu<\/span><\/span><\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

MIT\u2019deki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ve Siemens\u2019teki MR uzmanlar\u0131, manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ile farkl\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131m teknikleri kullanarak bir darbe ile beyinde etkilenen alanlar\u0131n ciddi bir hasar ortaya \u00e7\u0131kmadan nas\u0131l saptanabilece\u011fini ara\u015ft\u0131rmaktad\u0131rlar. Kimyasal bile\u015fiklerin molek\u00fcler olarak \u00fcrettikleri sinyaller \u00fczerine yo\u011funla\u015fan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Alzheimer Hastal\u0131\u011f\u0131 gibi ya\u015fa ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6zlenen hastal\u0131klarla da ilgilenmektedirler.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"pmpro_default_level":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"coauthors":[],"class_list":["post-1244","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","pmpro-has-access"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1244","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1244"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1244\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1244"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/endustri40.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=1244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}